Związek Literatów Polskich
Związek Literatów Polskich (ZLP) – związek zrzeszający pisarzy i twórców literackich. Kontynuator tradycji Związku Zawodowego Literatów Polskich, założonego przez Stefana Żeromskiego. Powstał 12/14 maja 1920 w Warszawie ustanowiony podczas Zjazdu Literatów Polskich.
Podczas II wojny światowej oficjalnie nieaktywny. Reaktywowany w 1944. W 1949 zjazd w Szczecinie rozpoczął okres socrealizmu w literaturze polskiej i nadał nazwę "Związek Literatów Polskich".
Działalność ZLP została zlikwidowana w 1983 z powodów politycznych. Gdy pod koniec tego samego roku z inicjatywy władz partyjnych i państwowych powstał nowy związek pod tą samą nazwą, powstał rozłam w środowisku literackim, w wyniku którego po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1989 r. powstało Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. Obydwie organizacje pisarskie mają siedzibę w Domu Literatury w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 87/89.
[edytuj] Olsztyński Oddział
Olsztyński oddział Związku Literatów Polskich utworzony został w lipcu 1955 roku, z inicjatywy Władysława Gębika.
Stanisław Ryszard Dobrowolski, delegat Zarządu Głównego, powiedział: "Chcielibyśmy, ażeby oddział olsztyński był nosicielem tradycji pisarzy ludowych, którzy w najcięższych warunkach szerzyli kult do mowy i kultury polskiej, ażeby był żywą kuźnią świadomości współczesnego Polaka. Powołując Oddział w Olsztynie chcemy dać wyraz uznania dla ludu tutejszego i tych jego reprezentantów, którzy w latach trudnych i ciężkich walczyli o wielką sprawę".[potrzebne źródło]
Decyzja ta została poprzedzona licznymi inicjatywami Władysław Gebika. Olsztyński pisarz wzorował się na wcześniejszych doświadczeniach ruchu polskiego na Śląsku (m.in. Józef Lompa, Karol Miarka, ks. Norbert Bończyk, Stanisław Ligoń). W Olsztynie i okolicach (dawne Prusy Wschodnie) przed 1945 r. oraz w okresie powojennym żyli ludzie, traktujący działalność literacką jako przedłużenie i uzupełnienie pracy społeczno-narodowej (m.in. Andrzej Samulowski, Michał Kajka, Maria Zientara-Malewska, Michał Lengowski, Fryderyk Leyk, Karol Małłek, Gustaw Leyding-Mielecki.
W chwili powstania olsztyński oddział ZLP liczył siedmiu członków: Maria Zientara-Malewska, Emilia Sukertowa-Biedrawina, Michał Lengowski (pierwszy prezes), Władysław Gębik (wiceprezes), Janusz Teodor Dybowski (sekretarz), Teofil Ruczyński (skarbnik), Alojzy Śliwa. Później dołączyli: Klemens Oleksik, Władysław Ogrodziński, Tadeusz Stępowski, Henryk Panas, Leonard Turkowski, Edward Martuszewski, Karol Małłek, Jan Dopatka, Fryderyk Leyk i Gustaw Leyding-Mielecki.